12 Temmuz 2020'da eklenmiş, kişi görüntülemiş
Bir zamanlar Diyarbekir’de Rüştiye-i  İnas mektebi vardı.
Adres : -
Telefon : -
Faks : -
E-Posta : Sadece gold üyeler ekleyebilir.
Websitesi : Sadece gold üyeler ekleyebilir.

Bir zamanlar Diyarbekir’de Rüştiye-i İnas mektebi vardı.

Bir zamanlar Diyarbekir’de Rüştiye-i  İnas mektebi vardı.

Diyarbakır Dağkapi semtinden Dörtyol’a doğru yürüyün sağdaki paralel yol Ziya Gökalp sokağıdır. Sokağın başında tarihi siyah kesme taştan (erkek bazalt taş)  bir yapı göreceksiniz .  2 katlı Ziya Gökalp İlkokulu, şehrimizin en eski okullardan, bana göre de en değerli mimari yapılardan biridir. büyük pencerelerle süslü gösterişli bir cephe,  zeminden merdivenlerle çıkılan Roma tarzı üçgen alınlıklı büyük bir giriş kapısı daha sizleri girerken cezp etmekte.   Alt katta koridora açılan 4 dershane, giriş kapısının tam karşısında üst kata çıkan geniş ahşap bir merdiven, üst katta yine koridora açılan 4, toplam 8 dershane bir ilkokul.

Osmanlı döneminde 1912 de inşa edilen bina açıldığı zaman Osmanlıcada Kız Orta Mektebi anlamına gelen ’’Rüştiye-i  İnas mektebi ‘’ olarak açılır. Mimarı kim olduğu konusunda bir kaynak yazmasa da neo klasik Osmanlı tarzında yapıldığı tarihçesinde geçmektedir.  1928 yılında Ziya Gökalp İlkokulu olarak değiştirildi. Benim ilkokulda okuduğum 1971 senesinde Alipaşa ilkokulunu temsilen o zamanlara münazara yani tartışma anlamına gelen bilgi yarışmasına gitmiştim. Eğitim düzeyleri bizim okuldan iyi olduğu için o yıl Ofis’de Mehmetçik ilkokulu ile onlar finale kalmışlardı. Alipaşa ilkokulu elenmişti.  Boş gitmeyelim diye birer Kemalettin Tuğcu romanı hediye edilip geri gelmiştik. Yanlış hatırlamıyorsam müdür Hayri Yılmaz da  daha sonra popüler bir okul olan  Ofis’de Mehmetçik İlkokulu’na atandı. O yıllarda Ziya Gökalp ilkokulu yüksek tavanlı, geniş pencereli, tahta zeminli okulda öğretmenler odası alt katta ve ön cephedeydi. Bize o sıralar oldukça yüksek görünen  aslında sadece  birkaç basamakla  inilen  öğrencilerin toplanma ve oyun alanı olan okul bahçesinin bir köşesinde  kooperatif odası,  karşısında ise eğitici film gösterileri ve kapalı havalarda spor amaçlı kullanılan bir salon vardı. 1966 yılında okulun doğu tarafında bulunan otel belediyeden alınarak okula verilmiş otel yıktırılıp bahçe yapılmış 1969 yılında  2 katlı 6 derslikli bir blok daha inşa edilmişti.

1968 li yıllarda ilkokula kayıt olmak için önce Diyarbakır Ulucami cıvarında olan üç ayaklı ilginç fotoğraf makinesiyle ‘’sulu vesikalık fotoğraf’’ çektirilir. Fotoğrafın size benzeyip benzemediği tartışılır, hayalet gibi çıkmış fotoğrafla birlikte istenen belgeler şunlardı. Aşı kağıdı, o yıllarda yaygın olan bir göz hastalığı trahom muayenesi olunduğuna dair belge alınırdı. Cumhuriyetin ilk yıllarda beri gelen çok yapraklı nüfus cüzdanı götürülünce kayıt yapılırdı.

Trahom, sıtma ve tüberkülozun ülke genelinde yaygın ve ciddi sorun olduğu Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan, Şimdiki  ‘’Cahit Sıtkı Tarancı Müzesi’’ olan binada o kapısının üzerinde  ‘Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti’ tabelası bulunan bina aslında Sağlık Müdürlüğü olduğunu sonra ögrendik.  avluya açılan alt kattaki bir odada aşılar yapılırken hemen bitişik bina  ‘’Trahom Savaş’’ olarak bilinirdi. Trahom için tüm okullara  sırayla göz damlası damlatılır, kontrolden geçilirdi. Trahom Savaş’daki sağlık memurları gözlerimize biri renksiz ve yakıcı diğeri  bir süre sonra burnumuzdan akan sarı renkli iki ilacı damlatır böylece önleyici  tedavi bitmiş olurdu. Trahom,  izolasyon amacı ile trahomlu öğrencilerin ayrı bir okula gönderilmesini gerektirecek kadar ciddiye alınan bir hastalıktı.  Benim babamın okuduğu  ismet İnönü ilkokulu 1936- 1946 yılları arasında trahomlu çocukların okuduğu  bina neresiydi bilir misiniz? İnanmayacaksınız ama Cemil paşa konağıydı. Trahom hastalığı bitince sadece 4 sınıfın olduğu ismet paşa trahom ilkmektebi kapanmıştı. Beni çocukluğumda ise cemil paşa konağı yıkık bir viraneydi.

Kuruluşundan bu yana Ziya Gökalp ilkokulu müdürleri

Rıza Bey—Süleyman Bey—Ömer Bey—Faik Bey—Ahmet Bey—Hayri YILMAZ, Erdoğan AYKAL—Mehmet YILMAZ—Mustafa COŞKUN—Cevdet YILDIRIM—Şeyhmus TEKDAL—İbrahim ÖZBEK—Fatih KAYNAK—Aysel TAŞ—Cumhur ERBİS—Baran ÖLÇER—M.Hanifi ÇELİK—Şeyhmus AYAN

 

Yasin Özavci  (2020)

Fotoğraflar : Ziya Gökalp ilkokulu ögrencileri.

1- fotoğraf : 1943 senesi Diyarbakır Ziya Gökalp ilkokulu 2. sınıf hatırası Hikmet Önelçin  
2- fotoğraf   1955 yılı Diyarbekir Halkevi Öğrenci korosu konseri.  (sonradan Yenişehir binası olan bina.
İlgili Terimler :

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz