Malabadi Köprüsü Silvan

07.12.2019

Kişi Okumuş

0 Yorum

Malabadi Köprüsü Silvan

Silvan-Bitlis yolunda ve Batman Çayı üzerindedir;  iki yana eğimli ve kuzey-güney yönünde uzanan köprü, 38,60 metre açıklıktaki tek bir sivri kemer gözünden ibarettir. Köprü uzunluğu yaklaşık 150 metre olup, tabliye genişliği 7.20 metredir.

Köprünün kuzey kanadındaki kemer ayağı, bu yöndeki masif bir kaya kütlesi üzerine oturur. Güney kanadındaki kemer ayağı ile bu kanatta batı yönüne doğru kırılan tabliyenin tempan duvarında dört tahliye gözü bulunmaktadır;  kemer ayağındaki tahliye gözü yuvarlak kemerli olup, diğer üç göz sivri kemerlidirler. Köprünün menba yönünde ve güney kanadındaki kemer ayağında üçgen prizmal gövdeli ve piramidal külâhlı, tahliye gözünün yuvarlak kemerli ayağında ise poligonal gövdeli ve piramidal külâhlı  birer selyaran bulunur; mansap yönündeki  selyaranın topuğu silindirik gövdeli ve konik külâhlı olup, bu yöne bakan yuvarlak kemerli tahliye gözünün kemer ayaklarında da silindirik gövdeli ve kademeli taş sıralarından oluşan külâhlarıyla birer topuk yer alır.

Köprü tabliyesinin kuzey ve güney kanatlarındaki merdivenlerle, yapının tempan duvarları içine yerleştirilmiş ve kemer ayağı genişliğindeki birer odaya inilebilmektedir; her iki odanın, köprünün menba ve mansap yönlerine bakan birer penceresi bulunmaktadır.

Köprünün mansap yönündeki kemer ayağında ve selyaran külâhının üzerinde yükselen burmalı sütunların taşıdığı  piramidal külâhlı ve silmeli bir düşey dikdörtgen çıkmanın içinde, hayli tahrip olmakla birlikte, burç-gezegen sembolü olarak, alçak kabartma tekniğinde işlenmiş bir arslan tasviri ile yuvarlak güneş kompozisyonunu tutan bir insan tasvirinin varlığı belli olmaktadır. Bir diğer figürlü kompozisyon da, köprünün menba cephesinde ve güney kanadındaki yuvarlak kemerli tahliye gözünün ayağındaki poligonal gövdeli ve piramidal külâhlı selyaranın üzerinde yer alır. Külâhın bitiminde, tempan duvarına yarı bağımlı olarak işlenmiş yüksek kabartma insan tasviri zamanla hayli tahrip olmuştur; heykelin başı üzerinde ve yuvarlak kemerli sathî bir niş içinde yer alan karşılıklı iki figür ise nisbeten daha sağlam durumdadır.

Köprü, kesme ve kaba yonu taşlarla inşa edilmiştir.Araştırmacılar, mansap yönündeki selyaranın üzerinde ve yatay olarak uzanan mütemâdi bir profilli taş silmenin altında çiçekli neshî hat ile yazılmış Arapça kitâbesine göre, köprünün, Artuklu döneminde ve Timurtaş bin İl-Gâzi bin Artuk tarafından 1147/48 yılında yaptırıldığı konusunda hemfikirdirler. Buna karşılık, tarihî kaynaklardan, bu kesimdeki ilk köprünün, 1144/45 yılında yıkılarak yerine şimdiki köprünün inşa edildiği ve bu inşaatın da bânîsi olan Timurtaş bin İl-Gâzi bin Artuk’un vefatı üzerine oğlu Necmeddîn Alpî tarafından 1155 yılında tamamlatıldığı anlaşılmaktadır.

Bugün mevcut olmadığı halde, 19. yüzyılın ortalarında köprünün menba yönündeki bir kitâbe kalıntısında okunabilen 1245/46 tarihi ile kitâbede geçen “Osman” adına bakılarak, yapının 13. yüzyılın ortalarında tâmir edildiği ve bu tâmiratın da aynı zamanda Ambar Çayı Köprüsü’nün mimarı olan Osman bin Takâk tarafından gerçekleştirildiği iddiası kesinlikle doğrulanamamaktadır.

Malabadi Köprüsü Hikayesi

Malabadi Köprüsü’nün halk arasında onlarca hikayesi bulunmasına rağmen ben sizlere bir tanesini anlatacağım. Bu hikayeler hem köprünün önemini anlatırken hem de bizlere genel kültür.

Bad, isminde bir genç karşı kıyıdan bir kıza aşıkmış. Nehrin üzerinde köprü bulunmadığı için her gece bağırarak seslerini birbirlerine duyurmaya çalışırlar. Günün birinde genç kız dayanamaz Bad’ın yanına doğru yüzmeye başlar, genç kız sevdiğine ulaşamadan suyu kapılır ve ölür.

Bad bunun üzerine Silvan Beyi’nin yanına çıkar, “Sevdiği kızı kavuşamadığını, onun yanına yüzerken akıntıya kapılarak öldüğünü belirtir, bunun üzerine bir köprü yaptırması gerektiğini söyler.”

Silvan Beyi köprü yaptırmaya karar verir, köprünün kemeri çok uzun olduğu için köprü yapımı tamamlanamaz. Silvan Bey’i Bad’ı yanına çağırır; “Ben köprüyü tamamlatamadım, eğer sen tamamlarsan tamamla ifadesini kullanır. Bad bunun üzerine şunları söyler; “Eğer ben tamamlarsam Silvan Bey’in sağ elini bileğinden keseceğini belirtir, eğer ben tamamlayamazsam siz de benim sağ kolumu keseceksiniz” der. Bad köprünün kalanını tamamlanmış Silvan Beyi’nin sağ kolunu bilekten kestiği söylenmektedir. Köprüyü ise mal (ev) ve badi ismini vererek “Malabadi” koymuştur.

 

 

 

 

 

İlgili Terimler :

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

error: Bu yazıyı kopyalayamazsınız !!